Ürün fiyat artışları nasıl tespit edilir?

Sessiz zam nedir, neden fark edilmez?

Sessiz zam, duyurulmadan faturaya yansıyan fiyat artışıdır. Yoğun çalışan bir işletmede her kalemin fiyatını hatırlamak mümkün olmadığından bu artışlar çoğu zaman aylar sonra, kâr marjı daraldığında fark edilir. En sık görülen biçimleri şunlardır:

• Doğrudan birim fiyat artışı: Aynı ürün, aynı miktar, daha yüksek fiyat.
• İskontonun azaltılması: Liste fiyatı aynı kalır ama uygulanan iskonto düşer; ödenen net fiyat artar.
• Ambalajın küçülmesi: Paket fiyatı aynı kalır, gramaj azalır. Birim fiyat yükselmiştir.
• Ek kalemler: Nakliye, ambalaj veya hizmet bedeli gibi daha önce olmayan satırlar faturaya eklenir.
• Kademeli artış: Her faturada %1–2’lik küçük artışlar tek tek dikkat çekmez, birkaç ayda ciddi bir farka dönüşür.

Doğru karşılaştırmanın 5 kuralı

Yanlış yapılan bir karşılaştırma ya gerçek zammı gizler ya da olmayan bir zam için alarm üretir. Güvenilir bir tespit için karşılaştırılan iki alış şu koşulları sağlamalıdır:

1. Aynı ürün: Marka, kalite ve gramaj aynı olmalı.
2. Aynı tedarikçi: Farklı firmalar arasındaki fiyat farkı bir zam değil, tedarikçi karşılaştırmasının konusudur.
3. Aynı birim ve para birimi: Kilogram kilogramla, TL TL ile karşılaştırılır.
4. Net fiyat: İskonto sonrası ve KDV hariç birim fiyat kullanılır.
5. Tutarlı veri: Aynı gün aynı ürün için iki farklı fiyat varsa hangisinin doğru olduğu netleşmeden karşılaştırma yapılmaz.

Fiyat artış oranı nasıl hesaplanır?

Artış oranı, iki fiyat arasındaki farkın eski fiyata oranıdır:

Artış oranı (%) = (Yeni fiyat − Eski fiyat) ÷ Eski fiyat × 100

Örneğin dana kıymanın kilogram fiyatı son iki alışta 327,40 ₺’den 385,00 ₺’ye çıktıysa: (385,00 − 327,40) ÷ 327,40 × 100 = %17,6 artış. Ardışık zamlar, iskonto etkisi ve çözümlü örnekler için zam oranı hesaplama rehberine bakabilirsiniz.

Eşik belirleme: her kuruşa alarm kurmayın

Her küçük oynamada uyarı almak, kısa sürede uyarıların görmezden gelinmesine yol açar. Eşiği ürünün fiyat davranışına ve harcamadaki payına göre belirlemek daha sağlıklıdır. Aşağıdaki değerler başlangıç için örnektir:

Yüzde tek başına yeterli değildir. Ayda 200 kg alınan bir üründeki %4’lük artış, ayda bir kez alınan bir üründeki %20’lik artıştan daha pahalıya mal olabilir. Önceliği belirlemek için artışın aylık etkisini hesaplayın:

Aylık etki (₺) = (Yeni fiyat − Eski fiyat) × Aylık alım miktarı

Artışı tespit ettikten sonra ne yapmalı?

• Tedarikçiye yazılı olarak sorun. Fatura numarası ve önceki fiyatla birlikte sormak, hatalı faturalandırmaları hızla ortaya çıkarır.
• Anlaşmayı kontrol edin. Sabit fiyat veya iskonto anlaşması varsa artış bu anlaşmaya aykırı olabilir.
• Alternatiflere bakın. Aynı ürünü son dönemde başka bir firmadan aldıysanız fiyatını karşılaştırın.
• Satış fiyatınızı gözden geçirin. Maliyetteki kalıcı bir artış satış fiyatına zamanında yansıtılmazsa doğrudan kârdan gider.

Prulse zamları nasıl yakalar?

Prulse her faturada yukarıdaki kuralları otomatik uygular: ürünün son alışını aynı tedarikçiden bir önceki alışla karşılaştırır, yarım kuruşun altındaki farkları “değişmedi” sayar ve aynı gün çelişen fiyatları karşılaştırmaya katmaz. Fiyat artışı ya da olağandışı bir fiyat görüldüğünde telefonunuza bildirim gelir; dönem raporunda neyin ne kadar değiştiğini tek listede görürsünüz.